Bu hafta arşivde Mabel Matiz var, beşinci sıradan

Arşiv kalabalık, konuk tanıdık

Arşiv yine kalabalık. Geçen yedi günde 17506 çalma notu düşülmüş, hepsi birbirinden farklı 4697 sanatçıdan. Bu sayıları başta söylememin sebebi süs olsun diye değil, ölçek vermek. 4697 ismi tek sahneye dizmeye kalksanız orada artık festival değil küçük bir şehir kurulur; her köşe başında ayrı bir ses. Bizim işimiz de o şehirde haftanın konuğunu bulmak. Bu kez fener Mabel Matiz'e dönüyor. 132 çalma. Beşinci sıra.

Bir hafta, bizim ölçü birimimiz. Tek tek anların toplamı; arşiv onları düşer, biz anlamını tartmaya çalışırız. Bazı haftalar yalnızca sayı kalır elimizde, bazı haftalar sayı kendine hikâye bulur. Sayılar bazen susar. Susmayıp içini döktüğü haftalar, bu işi yapan için bayram. Şimdiki tablo konuşkan çıktı.

Önce zirveden başlayalım, adabı öyle gerektirir. Tarkan 207 kez çalınmış; anlaşılan arşivin tepesi sürpriz sevmiyor, koltuğu tanıdık bir isme bırakıyor. Hemen altında Blok3 var, 174 ile. Onun altında Sezen Aksu, 167 kezle üçüncü basamakta. Mela Bedel 141 ile dördüncü. Mabel Matiz 132 ile beşinci. Ünlerin değil sayıların konuştuğu bir protokol bu; Sezen Aksu üçüncü basamakta oturuyor diye arşiv kaşını bile oynatmıyor. O yalnızca sayar, gerisini bize bırakır.

Zirve hakkında söylenecek söz zaten azdır. Kimse Tarkan'ın 207'sine itiraz etmez; itiraz edecek bir şey bulamaz. Sıra herkesin bildiği yerde durunca, merak başka yere kaçar. Asıl konuşulacak yer, kimsenin beklemediği basamaklar. Listenin tamamı bir cümle gibi; vurgu ortada.

Dikkat ettiyseniz tepeden aşağı inerken uçurum yok. Sayılar yumuşak bir eğimle akıyor, basamaklar birbirine yakın. Açıkçası beni asıl yakalayan bu oldu. 4697 sanatçılı bir denizde birinci ile beşinci arasındaki fark, sandığımdan az keskin. Zirve dediğin de bir süre hâli, bir sezonluk. Demek ki orada bir hâkimiyet alanı değil; bu defterde yalnızca birkaç basamak önde durmak.

Beşinci sıranın çekimi

Bana kalırsa hepimiz yanlış basamağa bakıyoruz. Liste denince göz zirveye kayıyor; o da ayrı bir sohbetin konusu, başka hafta döneriz. Ama bir haftanın dokusunu asıl orta sıralar anlatır. Birinci sıra haberdir; beşinci sıra alışkanlıktır. Mabel Matiz'in 132 çalması tesadüf değil; günün içinde o ismi tekrar tekrar seçen bir tercih saklı. Her biri ayrı bir elin, ayrı bir anın kararı. Buna dikkat çekmeyen bir sadakat diyorum ben; manşete çıkmayan ama çalınmaya devam eden bir varlık. Arşivimizde şöyle görünüyor: bazı isimler dalga gibi gelir, bir hafta kabarır, sonra çekilir gider. 132'nin hâli öyle değil. Kısık sesli, süreklilikten yana bir duruş.

Buraya bir şüphe de bırakayım, çünkü emin değilim. Belki beşinci sıraya fazla anlam yüklüyorum; bir haftalık pencere, hüküm vermek için dar. Karşı tarafı da dinleyelim: beşinci sıra beşinci sıradır, diye omuz silkecek olanlar haklı olabilir. Gelecek hafta tablo bambaşka bölünürse şaşırmam. Belki Mabel Matiz yukarı tırmanır, belki ilk beşin dışına kayar. Peki sıralamayı umursamayı bırakmalı mıyız? Bilmiyorum. Arşivin güzel tarafı da bu zaten: sözü en son kendisi alır, biz not alırız.

Rakamı bir de şöyle düşünün: 17506 çalmanın içinde hafta boyunca 132'si aynı isme denk gelmiş. Demek haftanın her anında, bir yerlerde, biri Mabel Matiz'i açmış. Soğuk durdu, farkındayım. İnsani tarafını ekleyeyim: bir ismin zihinlerde bu kadar yer tutması, herhalde sayıya sığmayan kısım. Saatini, mekânını, halini bilmiyoruz; arşiv bize sayıyı veriyor, gerisi hayal gücümüze kalıyor. Arşivi bu yüzden seviyorum; tuttuğu defterde his yok, ama hissi uyandıran her şey var. Blok3'le Mela Bedel'in birer basamak yukarıda oturması da ayrı bir keyif. Genç mi eski mi, tanıdık mı yabancı mı; arşiv hiçbirine bakmıyor. Yalnızca çalınanı sayıyor, sınıfları biz kuruyoruz. Bu kadar dürüst bir hakem az bulunur.

Tarkan 207 ile gülümseyip geçebilir; koltuk bu hafta onun, kimse de çıkıp taş demez. Ben yine de beşinci sıradan yanayım. Kalabalıkta tanıdık bir yüz görmek, az şey değil; hele o kalabalık 4697 isimliyse. Haftaya yine buradayız; arşiv ne derse o.