Arşiv Tarkan'ı hatırlarken bir şarkıyı çift satırda tutuyor

Arşivin dikiş yerleri

Arşivde bir sanatçıya bakacağım zaman önce sayılara güvenirim, sonra sayıların arasına bakarım. Tarkan'ın sayfasında 161 çalış, 78 farklı şarkı ve üç program var; defter onu 5 Eylül'den beri tutuyor. Sayılar sakın duruyor. Ama listenin başında, hiç beklemediğim yerde bir dikiş yolu beliriyor: Anılarla Yaşamak 22 kez çalınmış. Hemen altında ANILARLA YASAMAK 7 kez. Büyük harfler, işaretleri uçmuş. Şarkı aynı şarkı.

Bu manzara bana yabancı değil, açıkçası. Kataloglar arasında geçen bir hayat, adının yazımına göre eseri ayrı raflara koyan arşivler görür. Benim geldiğim dünyada bir eserin çift kimlikle dolaşması tanıdık bir hikâyedir; partitür başlıkları da tıpkı radyo kayıtları gibi elle yazılır, elle yazılan her şey gibi şekil değiştirir. Barok dönemde bir eser kimi zaman bestecisinin adı anılmadan dolaşır, romantik dönemde ise aynı eser şiirsel unvanlarla çoğalırdı. Adlar hiç sabit kalmadı. Radyo arşivi de bir kütüphane gibi büyüyor. Farklı günler, farklı eller, farklı alışkanlıklar. Şarkı hangi kapıdan girmişse öyle yazılmış.

Bu defterin Tarkan sayfası 5 Eylül'de açılmış. Genç arşivler konuşkandır; eski arşivler ketum. Konuşkan defterler dikiş yerlerini saklamaz, görünürde bırakır.

İşin şiirsel tarafına gelince. Çift satıra düşen şarkının adı Anılarla Yaşamak. Arşiv, hatırlamak üzerine bir şarkıyı hatırlarken kendi hafızasını bölüyor; adına tek satır yetmemiş sanki. Üstelik konu tam bir nostalji cümlesi: anılarla yaşamak. Arşiv bunun kendisi değil mi? Bunu kurgulasam inandıramazdım. Duruyorum, bakıyorum.

Listenin gerisine indiğinizde desen netleşiyor. Ölürüm Sana 7 kez; onu DÖNMÜYOR GİDEN 6 kez ve Ayrılık Zor 5 kez izliyor. Büyük harfli yazım listenin tepesine ve gerisine dağılmış; aynı el, farklı günler. Sanki arşiv bazı günler bağırarak yazmış, bazı günler fısıldayarak. Bu tutarsızlık bana verinin canlı olduğunun kanıtı gibi geliyor. Canlı hafıza da böyledir; hep aynı netlikte hatırlamaz.

161 çalışın içine 78 farklı şarkı sığmış. Bu tablo, radyonun tek bir hit çevresinde döndüğü yolundaki yaygın kanıya uymuyor. Elbette Anılarla Yaşamak ayrışıyor; 22 çalışla listenin açık ara en üstünde. 22 çalış ne demek? Üç program boyunca akışın hep o nakarata döndüğü, nostalji yapan yayıncılığın dinleyicisini hep aynı eşiğe çağırdığı demek. Bir şarkı bu denli sık duyuruluyorsa artık çalınan bir şey değil, dinleyicinin saatini ayarladığı bir nokta. Ama listede geride kalanlar dağınık, ferah; Tarkan'ın repertuvarı bu yayınlarda dar bir kalıba sıkışmamış. Radyonun hafızası, elindeki listeden genişmiş demek ki. Canlı yayın böyle bir şey. Akış, eldeki listenin ötesine taşar.

Yalnız burada bir tereddüdüm var. Sayılar bize şarkının sık çalındığını söylüyor; neden çalındığını söylemiyor. Yayını dinlememiş biri bu tablodan kolayca kesin yargılar çıkarabilir. Emin değilim. Arşiv sıklığı ölçer, sebebini ölçmez. Belki sebep arayan bir program anlayışında saklı, belki sunucunun o akşamki keyfinde. Veri buna cevap vermiyor.

Bana kalırsa bu çift satır olduğu gibi kalmalı. Karşı tarafı duyar gibiyim: veri düzgün olmalı, aynı eser tek başlık altında toplanmalı, yoksa hesap şaşar. Matematikte haklılar. Ama arşivin karakteri tam da bu dikiş izlerinde saklı. Silgi, şarkının hangi kapıdan girdiğini de siler. Geriye kusursuz ama kokusuz bir liste kalır. Kimin işine yarar?

Tarkan'ın bu arşivdeki yeri tartışmasız görünüyor: üç program, yoğun bir çalış sıklığı, daralmayan bir repertuvar. Benim gündelim barok partitürler; iyi bir melodi nerede doğmuşsa doğsun, iyi bir melodidir. Hatırlamak üzerine bir şarkı, hatırlarken kendi hafızasını bölen bir arşiv. Arada büyük harflerin sessizliği. Bana bu kadarı yeter.